Fiziki Coğrafyası: Hafif dalgalı düzlüklerin geniş yer kapladığı ilçe, Akdağmadeni, Saraykent ve Yozgat arasındaki geniş bir ova üzerinde bulun maktadır. İlçenin güneyinde Kokenez Dağları'nın devamı olan aşınmış tepeler yer almakta ve ku zeye doğru gidildikçe yükselti ve engebelilik ora nı artmaktadır. Duralibaba, Halilbaba, Dayılı dağ ları ve Sivri Tepe en önemli yükseltilerini oluştur maktadır. Başlıca akarsuları; Kanak çayı'na karı şan Eğriöz ile Delibaş Suyudur. İlçe, yeraltı suları ve jeotermal kaynaklar bakımından zengindir. İklimi karasal olup, yazları sıcak ve kurak, kısları soğuk ve sert geçmektedir. Yıllık yağış tutarının büyük bir bölümü ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde düşen ilçe merkezi, ovada kurulduğu için her yönden rüzgarın etkisine açıktır. Özellik le, lodos ve poyraz en etkili rüzgarlardır. Yaygın bitki örtüsü bozkırlardan olu5an ilçe de, akarsu kenarlarında yoğun olarak, kavak ve söğütlükler bulunmaktadır. Suyu bol olan köylerde projeli kavaklıklar kurulmuştur. İlçenin, kuzey ve küzeydoğusunda Eymir, Gökiniş, Karlık ve Araplı çizgisinde seyrek olarak meşe ve çam ormanları vardır.

Beşeri ve Ekonomik Coğrafyası: 1997 genel nüfus tespiti geçici sonuçlarına göre ilçede.116740 kişi yaşamakta olup, bunun; 50 273; ilçe merkezinde, 66 467'si de köylerde bulunmaktadır. Ekonomisinde en önemli yeri, tarım ve hayvancılığın aldığı ilçede, yapılan göletlerle  suyu tarım  alanları oldukça  genislemiştir. Yaycılar, Dişli, Karakaya, İkikara ve Doğankent göletleriyle Delibaş ve Eğriöz çaylarından yararlanılarak, tarım alanları sulanmakta;  şekerpancarı, patates ve çeşitli sebzeler yetiştirilmektedir. Kuru tarım alanlarında ise, buğday, nohut, mercimek ve yem bitkilerinden yonca, korunga gibi ürünlerin üretimi önemtidir. İlçede, bitkisel üretimin yanı sıra hayvancılık da önemli bir gelir kaynağıdar. Doğal ve Sun'i tohumlama çalışmaları, ithal inek dağıtımı gibi teşviklerle modern hayvancılığa doğru gidiş hızlanmıstır. İlçenin toprakları, tuğla yapımında elverişli olduğu için, özellikle son yıllarda briket ve tuğla imalat sanayü isletmelerinin sayısı artmıştır. İlçe nin en önemli sanayi kuruluşlarından birisi de Yozgat (Sorgun) şeker Fabrikasıdır. 15 Subat 1998'de resmi açılışı yapılarak deneme üretimine geçen fabrikada, tam kapasiteyle üretime geçtiğinde 12 bin pancar üreticisinin 117.000 dekar alanda üreteceği şekerpancarı işlenecektir. Yer altı kaynakları bakımından zengin olan ilçede, MTA'nın çalıgmaları sonucunda demir, kuvarsit, uranyum ve linyit kömürü yatakları bulunmustur. Bunların içerisinde özellikle linyit kömürü rezervleri büyüktür. İlçede, Yeni çeltek Kömür işletmesi, Doğan Madencilik Kömür İşletmesi ve Mad.San. Ltd. şti. olmak üzere üç kömür işletmesi mevcuttur. Diğer madenlerin tenörü düşük olduğu için işletmeye açılmamıştır.